2026 LGS: İlk örnek soruları eğitimciler nasıl değerlendirdi?

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 14 Haziran’da yapılacak Liseye Geçiş Sınavı (LGS) için ilk örnek soruları yayımladı. Peki eğitimciler bu örnek soruları nasıl değerlendirdi?

KORAY VAROL OKULLARI EĞİTİMCİLERİ

TÜRKÇE: BECERİLERİN ÖLÇÜLDÜĞÜ SINAV

Türkçe Zümre Başkanı Esra Saral Rahat: Kasım ayında MEB tarafından yayımlanan Türkçe örnek sorular, bu yıl sınavın öğrencinin okuduğunu anlama, bağlamı doğru yorumlama ve dilin metin içindeki işlevini fark edebilme becerilerini ölçtüğünü göstermektedir. Sorular; kelime bilgisi, deyimler, cümlede anlam, dil bilgisi ve paragraf kazanımlarını birbirinden kopuk biçimde değil, metin içinde bütüncül olarak ele almakta ve öğrencilerin dikkatli okuma alışkanlıklarını ön plana çıkarmaktadır.

1. soru, kelimenin cümlede kazandığı anlamı ölçmeye yönelik bir sorudur. Bu soruda öğrenciden sözcüğün sözlük anlamını ezbere bilmesi değil, cümlede gerçekten hangi anlamda kullanıldığını ayırt etmesi beklenmektedir. Kelime anlamının bağlama göre değişebileceği fark edilmediğinde öğrenci kolayca yanılabilmektedir. Bu yönüyle soru, kelime bilgisinin metinden kopuk değil, metnin içinde değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

2. soru, deyimlerin metin içindeki anlamlarını sorgulayan bir sorudur. Öğrenciden deyimlerin yalnızca anlamını bilmesi değil, bu anlamların metnin hangi durumuna karşılık geldiğini doğru tespit etmesi beklenmektedir. Metinde yer almayan anlama ulaşabilmek için öğrencinin metne geri dönerek kontrollü bir okuma yapması gerekir. Bu soru, deyimleri cümle ve bağlam içinde anlamlandırabilme becerisini ölçmektedir.

3. soru, cümlede anlam konusuna yönelik bir sorudur. Bu soruda herhangi bir atasözü ya da kalıplaşmış ifade bilgisi değil, cümlenin bütünüyle verdiği mesajın doğru yorumlanması ölçülmektedir. Öğrencinin tek tek kelimelere odaklanmak yerine, cümlenin neyi vurguladığını ve hangi düşünceyi ilettiğini kavraması gerekir. Yüzeysel okuma yapan öğrenciler, seçeneklerdeki ifadeler arasında kolayca yanıltılabilmektedir.

4. soru, metinden çıkarım yapma becerisini ölçen bir sorudur. Öğrencinin metinde açıkça verilen bilgilerle kendi yorumlarını birbirinden ayırt edebilmesi büyük önem taşımaktadır. Metinde doğrudan yer almayan fakat doğruymuş gibi görünen genellemeler bilinçli olarak tuzak şeklinde hazırlanmıştır. Bu soru, metne bağlı kalarak düşünme alışkanlığını ölçmektedir.

5. soru, söz sanatlarından kişileştirmeyi sorgulayan bir sorudur. Bu soruda öğrencinin, verilen dizelerde insan dışı varlıklara insana özgü özelliklerin yüklenip yüklenmediğini dikkatle incelemesi gerekir. Her mecazlı anlatımın kişileştirme olmadığı gerçeğini fark edebilen öğrenciler doğru cevaba ulaşabilmektedir. Soru, söz sanatlarını ezberden ziyade uygulama üzerinden ölçmektedir.

6. soru, cümleleri anlamlı ve akıcı bir metin hâline getirme becerisini ölçmektedir. Cümleler arasındaki anlam ilişkileri, zaman sıralaması ve bağlaçların işlevi bu soruda belirleyici olmaktadır. Metnin akışını doğru sezebilen ve geçişleri fark edebilen öğrenciler avantaj sağlamaktadır.

7. soru, metin türünü belirlemeye yönelik bir sorudur. Metinde kullanılan anlatımın nesnel olması, bilginin kanıta dayandırılması ve bilgilendirici bir dilin tercih edilmesi öğrenciyi doğru türe yönlendirmelidir. Bu soru, metni yüzeysel değil, anlatım özellikleri üzerinden değerlendirme becerisini ölçmektedir.

8. soru, yönergeye bağlı görsel okuma ve mantık yürütme becerisini ölçmektedir. Öğrencinin verilen talimatları doğru sırayla uygulaması ve şekil–metin ilişkisini dikkatle kurması gerekmektedir. Bu soru, Türkçe dersinin yalnızca sözel değil, çok yönlü düşünmeyi de gerektirdiğini göstermektedir.

9. soru, noktalama işaretlerinden virgülün cümledeki işlevini sorgulamaktadır. Öğrenciden virgülün nerede kullanıldığını bilmesi değil, cümleye kattığı anlamı fark etmesi beklenmektedir. Noktalama işaretlerinin anlamı belirleyen unsurlar olduğu bu soruyla ön plana çıkarılmaktadır.

10. soru, dil bilgisi kapsamında zarf tamlayıcısını sorgulamakta ve öğrencinin cümle ögelerini anlamla ilişkilendirerek analiz edebilmesini hedeflemektedir.

Kasım ayı örnek soruları, Türkçe başarısının ezber bilgiden çok dikkatli okuma, bağlam kurma ve metne bağlı yorum yapma becerisine dayandığını net biçimde ortaya koymaktadır.

TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK

TC İnkılap Tarihi Zümre Başkanı Eda Keskinel Bolel:

1. Soru : 1. Ünitemiz olan Bir Kahraman Doğuyor ünitesi, Atatürk’ün kişilik özellikleri kazanımından hazırlanmış. Kolay olarak nitelendirebileceğimiz bu soruda metnin içinde yer alan fedakarlık, vatan borcu gibi kavramlardan Vatanseverlik özelliğinin çıkarılması istenmiş.
2. Soru : 2. Ünitemiz Milli Uyanış ünitesi, Yurdun işgaline karşı kurulan yararlı cemiyetler kazanımından gelen soru yorumlama ve çıkarım yapma becerisini ölçüyor. Önermeler ile şıklar arasında eşleştirme yapıldığında yanlış cevap ortaya çıkmaktadır.
3. Soru : Ünite Bir Kahraman Doğuyor ünitesi, Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmaya yönelik fikir akımlarından Osmanlıcılık düşüncesini anlatan metin verilmiş. Metin üzerinden Osmanlıcılık düşüncesinin amacı nedir soru yöneltilmiş.  Çeldiricisi düşük olan bu soru kolay olarak nitelendirebileceğimiz seviyede hazırlanmıştır.

4. Soru  4. ünitemiz Çağdaşlaşan Türkiye, Atatürk ilke ve inkılaplarının özellikleri sorulmuş. Verilen cümlelerden Gerçekçilik ve Ulusallık kavramlarının çıkarım yapılması istenmiş.

5. Soru : 6. Ünite Atatürk dönemi Türk Dış Politikası ünitesi Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni anlatan metin üzerinden çıkarım yapılması istenmiş. “Boğazlar sorunu Lozan’da tam çözülememişti, Montrö ile çözüldü.” Bilgisine sahip olan öğrenciler için orta zorlukta bir içeriğe sahiptir.

İNGİLİZCE: KELİME BİLGİSİ BELİRLEYİCİ

İngilizce Zümre Başkanı Zehra Karabeyin:  Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan İngilizce örnek sorular incelendiğinde, soruların genel yapısının öğrencilerin kelime bilgisi, metin okuma-anlama becerileri, yorumlama–karşılaştırma yetenekleri ve ünite kazanımlarına hâkimiyetini ölçmeye yönelik olduğu görülmektedir. Sorularda hem günlük yaşamla ilgili kelimeler hem de üniteye özgü akademik ifadeler kullanılmıştır. Özellikle kelime bilgisi, tüm sorularda belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır.

Birinci soru: Friendship ünitesini kapsamaktadır. Soru tipi açısından kelime ağırlıklı bir yapıdadır. Öğrencilerin arkadaşlık ilişkilerinde kullanılan temel ifadeleri, kişilik özelliklerini ve kalıplarını bilmeleri beklenmektedir. Sorunun çözümünde kelime bilgisi, anahtar kelimeleri tanıma ve seçenekler arasındaki doğru anlam ilişkisini kurma önemli rol oynamaktadır. Öğrencinin kelime bilgisinin bu ünitede ne kadar kritik olduğunu bir kez daha vurgulayan, temel kazanımları ölçmeye yönelik bir sorudur.

İkinci soru: Kitchen ünitesine aittir.öğrencinin günlük yaşamla ilgili nesne ve talimat kelimelerini tanımasını ölçmektedir. Çok dikkatli okunması gereken bir sorudur  Soru genellikle  okuma ve eşleştirme becerisine dayanır. Bu soru, öğrencinin temel kelime dağarcığının günlük yaşam bağlamında ne kadar yerleştiğini ölçmektedir

Üçüncü soru: Internet ünitesine ait bir sorudur .Metin ve metin içerisinde geçen kelimeler ön plandadır. Öğrencinin internet kullanımı, çevrim içi güvenlik, dijital iletişim gibi üniteye özgü kelimeleri bilmesi beklenir. Soru, metin okuma-anlama, bağlamdan anlam çıkarma ve anahtar kelimeyi bulma gibi becerileri ölçmektedir. Bazı sorular öğrencinin paragraf bütünlüğünü takip edebilmesini de ister. Metin ağırlıklı soru tipidir ve kelime–bağlam ilişkisinin önemini açıkça ortaya koyar.

Dördüncü soru: Tourism ünitesine ait, broşür, afiş veya kısa tanıtım metinleri üzerinden kurgulanmıştır. Soru kökü olumsuz şekilde verilmiştir, bu nedenle öğrencinin dikkatli okuması beklenmektedir. Broşürdeki bilgilerin eksiksiz ve doğru bir şekilde seçeneklerle karşılaştırılması gerekir. Görsel okuma, detay takibi ve doğru–yanlış bilgi ayrımı bu soruda önemlidir.Öğrencinin bilgiyi hızlı tarayıp doğru şekilde ayıklama becerisini ölçen, dikkat gerektiren bir sorudur.

Beşinci soru: Science ünitesine ait, metin çözümleme türü bir sorudur. Öğrencinin verilen metni bütün olarak anlaması ve içerisindeki bilimsel kelimeleri bilmesi beklenir. Metindeki ana fikir–detay ilişkisini kurma, sebep-sonuç bağlarını görme ve kelimenin metindeki kullanımını yorumlama esastır. Bu tip sorular, öğrencinin okumada akıcılık, anlamlandırma ve analiz becerilerini ölçer.

Öğrencilerin soruları başarılı şekilde çözebilmesi için: Ünite kelimelerini düzenli tekrar etmeleri, Metin okuma alışkanlığı kazanmaları, Görselleri yorumlama ve bilgileri karşılaştırma becerilerini geliştirmeleri, Soru köklerindeki olumlu–olumsuz ifadeleri dikkatle takip etmeleri önem arz etmektedir.

DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni Eray Gür:

1. Kader ve Kaza ünitesinde yer alan irade, evrendeki düzen ve akıl yürütme konularını bir arada gördüğümüz bir soruya yer verilmiştir. Paragraf içerisinde insanın sorumluluğu, iradesi vb. ifadeler kullanılmaması bizi doğru cevaba rahat bir şekilde götürmektedir.
2. Hadis örnekleri vererek çıkarımlarda bulunulması isteniyor. Verilen hadisler insanın konuşma şeklinden daha çok konuştuklarının sonucunun neler olabileceğinden bahsediyor. Bu da tıpkı ayetlerin yorumlanması ne kadar önemliyse hadislerin  yorumlanmasının da önemini bize gösteriyor.
3. Kur’an-ı Kerim ve Özellikleri ünitesinden gelen ve bariz olarak Kur’an hakkında bilgiye sahip olan öğrencilerin yapabileceği bir soru görüyoruz.
4. Zekat ve Sadaka ünitesinden gelen bu soruda sadaka ibadetinin sadece maddi değil manevi yönünün de olduğunun vurgusu yapılıyor. Böylece sadakanın ne kadar geniş bir ibadet olduğu ve herkesin kendi ölçüsünde yapabileceği yorumunu ortaya çıkarıyor.
5. Ayet yorumlama ve kavram bilgisinin ölçüldüğü bir soru görüyoruz. Ayette yer alan fıtrat kavramının bilinmesi öğrenciyi doğru cevaba kolay bir şekilde yönlendiriyor. Bu da bize kavramların bilinmesinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermiş oluyor.

MATEMATİK: GRAFİKLERE DİKKAT

Matematik Zümre Başkanı Elif Çamlıca:  Yayınlanan örnek soruları incelediğimiz zaman soruların tüm müfredatı kapsadığını görüyoruz. Soru dağılımında kolay, orta ve zor olarak her seviye soruyu barındırıyor.

1.Soru asal sayılar ( aralarında asallık) sorusu. Kolay denilebilecek ama pratiklik gerektiren bir soru. 99 a kadar tek tek sayıları denemektense sadece 19’ un katlarınını bularak çözülebilecek bir soru.

2.Soru üslü ifade sorusu. Üslü ifadelerde temel kuralları kullanarak çözülebilecek basit bir soru.

3.Soru Karekökte yaklaşık değer bulma ile ilgili güzel bir soru. Öğrencinin hem eşitsizliği doğru kurması hem de kareköklü sayıların hangi tam sayılar arasında olduğunu bilmesi gerekiyor.

4.Soru Veri analizinin şimdiye dek yayınlanan sorularına benzer bir soru, daire grafikleri arasında geçiş yapmayı gerektiriyor. Haziran grafiğindeki derecelere kat verdikten sonra temmuz grafiğine uyarlamamız gerekiyor. Sonrasında temmuz ayında kadın ve erkek dereceleri aynı olduğundan kişi sayılarını eşitleyerek sonuca ulaşabiliyoruz. Seçici sorulardan birisi.

5.Soru Olasılık sorusu ama içinde daire grafiği yorumu yaparak öğrenci sayılarını buluyoruz. Sonrasında rahatlıkla çözülebiliyor.

6.Soru zor denilebilecek bir cebirsel ifade sorusu. Zor kısım sarı ve mavi dikdörtgenlerin kenarını bulmak, sonrasında blok sayısına dikkat etmemiz gerekiyor.

7.Soru bir denklem kurma sorusu. Gerçek hayat durumunlarını matematiksel işleme dökülmesi bekleniyor. Öğrencilerin dikkat etmesi gereken şeyler denklemi kurduktan sonra payda eşitleme ve denklem çözme işlemlerini hatasız uygulaması gerekiyor.

8.Soru basit sayılabilecek bir eşitsizlik sorusu. En az kısmında bulunan gramların toplamı benim alt sınırımı oluştururken, en fazlada bulunan gramların toplamu benim üstü sınırımı oluşturuyor.

9.Soru istenilirse pisagordan yada istenilirse denklem kurarak yapılabiliyor. Pisagor kullanılarak 3-4-5 ve x-x-xkök2 uygulayabiliriz. Ya da dörtgenlerin uzun kenarlarının eşit olduğunu farkettikten sonra aradaki farkın kısa kenarlardan oluştuğunu görüp işleme buradan devam edebiliriz.

10.Soru silindir ve prizmalar konusundaki hacim, alan formüllerine hakimiyet gerektiriyor.

FEN BİLİMLERİ: DENEY DÜZENEKLERİ YORUMLAMA VE ANALİZ

Fen Bilimleri Zümre Başkanı Merve Kargın: Yayınlanan örnek sorular, fen bilimleri dersine ait olan tüm temel ünitelerden soru içerecek şekilde hazırlanmıştır. Sorular genel olarak açık, anlaşılır ve doğrudan kazanımları ölçmeye yönelik hazırlanmış olup öğrencinin kavrama ve yorumlama becerisini ölçen niteliktedir. Görsel okuma, deney düzeneklerini yorumlama ve grafik analizi ön plana çıkmaktadır.

Birinci soruda “Mevsimler ve İklim” ünitesine ait Güneş ışınlarının geliş açısı ile ilgili bir durum verilmiştir. Dünya’nın konumuna ve ışınların yere düşme açısına göre yarım kürelerde görülen mevsimlerin tespit edilmesi istenmiştir. Şıklar dikkatlice incelendiğinde kolaylıkla doğru cevaba ulaşılabilecek, kazanımı doğrudan ölçen bir sorudur.

İkinci soruda “DNA ve Genetik Kod” ünitesine ait DNA’nın eşlenmesi ile ilgili bir bilgi sorgulanmıştır. DNA eşlenmesinin yarı korunumlu gerçekleştiği, yeni oluşan DNA moleküllerinde eski ve yeni zincirlerin bir arada bulunması gerektiği bilgisi ölçülmüştür. Temel kavram bilgisine sahip öğrencilerin rahatlıkla çözebileceği bir kazanım sorusudur.

Üçüncü soruda “DNA ve Genetik Kod” ünitesi kapsamında bezelyeler üzerinde yapılan çaprazlamalar verilmiş, mor ve beyaz çiçekli bezelyelerin genotip ve fenotip durumlarının yorumlanması istenmiştir. Verilen sonuçlardan yola çıkılarak ebeveyn bireylerin genotiplerinin bulunması hedeflenmiştir. Basit bir Punnett karesi bilgisiyle çözülebilecek düzeyde, kazanım tarayan bir sorudur.

Dördüncü soruda “Biyoteknoloji” konusu kapsamında geleneksel ıslah yöntemleri sorgulanmıştır. İki farklı özelliğe sahip canlıların çaprazlanmasıyla istenen özelliklerin bir araya getirilmesi üzerinde durulmuştur. Gen aktarımı ile geleneksel ıslah arasındaki farkı bilen öğrencilerin kolaylıkla çözebileceği bir sorudur. Kavram bilgisi ölçülmektedir.

Beşinci soruda “Basınç” ünitesine ait katı basıncı ile ilgili bir durum verilmiştir. Pul, somun ve yüzey alanı arasındaki ilişki deney düzenekleriyle ilişkilendirilerek basıncın yüzey alanı arttıkça azaldığı bilgisi sorgulanmıştır. Basınç formülünü bilen ve mantık yürüten öğrenciler için kolay düzeyde bir sorudur.

Altıncı soruda “Madde ve Endüstri” ünitesi kapsamında periyodik tablo üzerinde verilen taramalara göre elementlerin sınıflandırılması istenmiştir. Elementlerin tabloda bulundukları yerlere göre metal, ametal, yarı metal olarak ayrılması üzerine kurulmuştur. Konum bilgisi ve temel sınıflandırmayı bilen öğrenciler için net ve anlaşılır bir sorudur.

Yedinci soruda “Asitler ve Bazlar” konusuna yönelik bir uygulama sorusu yer almaktadır. Turnusol kâğıtlarının asit ve baz ortamlardaki renk değişimleri verilmiş ve öğrenciden çözeltilerin pH aralığının tahmin edilmesi istenmiştir. Günlük yaşamla da ilişkilendirilebilecek, temel bilgi gerektiren ve rahatlıkla çözülebilecek bir sorudur.

Sekizinci soruda “Basit Makineler” ünitesine ait eğik düzlem düzeneği verilmiş ve düzlemin uzunluğu ile uygulanan kuvvet arasındaki ilişki sorgulanmıştır. Sürtünmenin ihmal edildiği durumda eğik düzlem uzadıkça uygulanan kuvvetin azalacağı bilgisini bilen öğrenciler için oldukça net ve anlaşılır bir sorudur.

Dokuzuncu soruda “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” ünitesine ait bir besin ağı verilmiş ve bu ağda biyolojik birikimin hangi canlıda daha fazla olacağı sorulmuştur. Besin zincirindeki üst düzey tüketicilerin zararlı maddeleri daha fazla biriktirdiği bilgisine dayalı, doğrudan kazanım ölçen bir sorudur.

Onuncu soruda “Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi” ünitesine ait bir elektriklenme sorusu sorulmuştur. Yüklü bir çubuğun nötr iletken kürelere yaklaştırılması sonucu oluşan yük dağılımı yorumlanmış ve oluşan yük türlerinin belirlenmesi istenmiştir. Dokunmadan elektriklenme (etki ile elektriklenme) konusunu bilen öğrenciler için kolay düzeyde bir sorudur.

Genel Değerlendirme: Sorular kazanım odaklı, açık ve anlaşılırdır. Özellikle deney düzenekleri, görsel okuma, yorumlama ve temel kavram bilgisi ön plandadır. Soruların zorluk düzeyi orta ve üzeridir, çoğunluğu dikkatli okunduğunda rahatlıkla çözülebilmektedir. Öğrencinin yalnızca ezber değil, mantık yürütme ve yorumlama becerisi de ölçülmektedir.

FMV IŞIK ORTAOKULLARI

TÜRKÇE:  BECERİ VE OKUDUĞUNU ANLAMA

Işık Ortaokulu Türkçe-Sosyal Bilimler Bölüm Başkanı Özlem Öztürk Tülü: Türkçe örnek soruların müfredata paralel ve yıllık planda işlenen konuları kapsayacak şekilde hazırlandığı görülmektedir. Türkçe dersinin temel amacı, öğrencilerin dili yetkin bir biçimde kullanabilmelerini ve Türkçenin anlam derinliğine hâkim olabilmelerini sağlamaktır. Örnek sorularda bu birikimi ölçmeye dayalı, anlam sorularına yer verilmiştir. Soruların temel dil becerilerine ve kitap okuma alışkanlığına sahip olan öğrencileri belirleyecek nitelikte olduğu görülmektedir. Kelime dağarcığı zengin, okuduğunu anlama ve yorumlama becerileri gelişmiş

öğrencilerin soruları daha rahat çözebilecekleri görülmektedir. Sorular hem bilgiyi ölçmekte hem de öğrencilerin dikkatini, yorumlama yeteneklerini ve okuma alışkanlıklarını da sınamaktadır.

Hazırlanan on örnek soru; sözcükte, cümlede, paragrafta anlam soruları, metin türleri, görsel

yorumlama, noktalama işaretleri ve cümlenin ögeleri sorularından oluşmaktadır. Sorular, MEB

kaynaklarında etkinlik ve soru olarak sıkça yer verilen nitelikte sorulardır. 8. soru iyi okumayı ve görselle metin arasında ilişki kurmayı gerektiren, diğer sorulara kıyasla zor bir soru niteliğindedir. Sorulan deyimler, günlük hayatta çok sık kullanılan deyimlerdir. Diğer sorular orta zorluktadır. Soru kökleri ve soru tarzı LGS ile paraleldir ancak zorluk derecesi LGS’ye göre daha düşüktür.

TC İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK: KAVRAMLARA DİKKAT

Florya Işık Ortaokulu Türkçe-Sosyal Bilimler Bölüm Başkanı Erdinç Yakasız: İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi alanında 5 adet örnek soru yayınlanmıştır. Bu soruların MEB TC

İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin kazanımlarına uygun olduğu görülmüştür. Sorular tüm yılı kapsamaktadır. Genel anlamda açık ve anlaşılırdır. Sorular her ne kadar okuduğunu anlama temeline dayalı olsa da dersin temel kavramlarını içermesi yönüyle de temel kavramları içermektedir. Bu nedenle soruları doğru çözülebilmesi için öncelikle temel kavramlara hâkim olmak gereklidir. Soruların değerlendirmeleri:

1. Ünite: I. Dünya Savaşı ve Trablusgarp Dönemi – Kazanım Kodu: İTA 8.1.4 Mustafa Kemal’in Trablusgarp Savaşı sırasında Salih Bozok’a gönderdiği mektup temelinde sorulan bu soru, öğrencilerin hem metni anlamasını hem de vatanseverlik kavramına dair yorum yapmasını

gerektirmektedir. Çünkü Trablusgarp dönem itibariyle Osmanlı Devleti’nin toprağıdır. Metinde geçen “vazifemizi bitirmiş sayılamayacağımızı” ve “vicdanımızdan gelen ses” ifadeleri doğru şık olan D şıkkına (Vatanseverlik) ulaşmada yol göstermektedir. Soru, okuduğunu anlama ve temel kavramlara hâkim olmayı ölçmektedir. MEB LGS ile Trablusgarp’ın -dönem itibariyle- vatan toprağı olduğunu sıklıkla vurgulamaktadır.

2. Ünite: Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri – Kazanım Kodu: İTA 8.2.4

Vilayet-ı Şarkiyye Müdafaa-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti’nin faaliyetlerini konu alan bu soru, öğrencilerin okuduğunu anlama ve çıkarım yapma becerilerini ölçmektedir. Cemiyetin basın ve diplomasi faaliyetleri doğru bir şekilde vurgulanmış, ancak silahlı direniş hazırlığıyla ilgili çıkarım yapılamayacağı soruda test edilmiştir. Bu durum doğru cevabın B şıkkı olmasını sağlar ve öğrencilerin soru köküne dikkat etmesini gerektirir.

1. Ünite: Fikir Akımları – Kazanım Kodu: İTA 8.1.1 Osmanlıcılık akımı ile ilgili bu soru, öğrencilerin tarihsel kavramları ve dönemin fikir akımlarını yorumlamasını istemektedir. Akımın amacı, tüm tebaanın eşitliğini esas almak olduğundan doğru cevap D şıkkıdır. Soru, hem okuduğunu anlama hem de temel kavramları bağlama becerisini ölçmektedir.

4. Ünite: Atatürk İlkeleri – Kazanım Kodu: İTA 8.4.9: Atatürk ilke ve inkılaplarının gerçekçi ve ulusal yönlerini ölçen bu soru, öğrencinin metni doğru okumasını ve yorum yapmasını gerektirmektedir. “hayallere değil, somut değerlendirmelere dayanır.” ifadesi, doğru cevabın A şıkkına (Gerçekçi - Ulusal) ulaşmada yol göstermektedir. Soru, kavram bilgisi ve çıkarım becerilerini bir arada ölçmektedir.

6. Ünite: Lozan ve Montrö – Kazanım Kodu: İTA 8.6.2: Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile ilgili bu soruda, öğrencinin hem metni anlaması hem de Lozan Barış Antlaşması ile ilişkisini yorumlaması beklenmektedir. Metin, Montrö’nün Lozan’ı tamamladığını vurguladığından doğru cevap C şıkkıdır. Soru, okuduğunu anlama ve tarihsel bağlantıları kurma becerilerini ölçmektedir. B şıkkı burada güçlü bir çeldiricidir. “Boğazlar Sorunu ‘kesin’ çözüme ulaşmıştır.” ifadesi verilen metindeki anlamı tam karşılamaz. Yalnızca içerik olarak öne çıkarır. Bence burada öğrenciler soruyu dikkatle okumazsa çeldiriciye düşecektir.

Genel tavsiyeler: Metinleri dikkatlice okuyup önemli kavramları (vatanseverlik, fedakârlık, eşitlik, gerçekçilik,

ulusalcılık, uluslararası anlaşma,) vurgulamak, soruların çözümünü kolaylaştıracaktır. Olumsuz ifadeler ve soru köklerindeki ipuçları üzerinde işaretleme yapmak hatalı yanıtları azaltacaktır.

Olumsuz ifadelerin yanına (-) işareti koyarak ilerlemek soruları doğru yanıtlamayı kolaylaştıracaktır. Kavramsal bağlantıları konular arası ilişkilendirerek çalışmak, çıkarım sorularında avantaj sağlayacaktır.

MEB’in yayınladığı örnek soruların çözümü, öğrencilerin hem kavram bilgisi hem de yorumlama becerilerini geliştirmelerine katkı sağlayacaktır. Cumhuriyet Tarihi dönemine ilişkin roman, hikâye ve anı tarzı kaynaklar okumak, dönem olaylarının anlaşılmasını ve yorumlanmasını güçlendirecektir. Yanlış yapılan sorulara dönerek eksik konuları tekrar etmek, öğrenme sürecinde süreklilik sağlayacaktır.

DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ: KAVRAM OLAY İLİŞKİSİ

Din Kültürü ve Ahlak bilgisi dersi alanında 5 adet örnek soru yayınlanmıştır. Bu soruların MEB DKAB dersinin kazanımlarına uygun olduğu görülmüştür. Sorular kazanımlara uygun ve LGS’ye yöneliktir. 1. Ünite Kader ve Kaza konusuyla ilgili 4 soru ve 2. Ünite Zekât ve Sadaka konusundan ise 1 soru çıkmıştır.

Kader ve Kaza: 1. Kader ve kaza kavramıyla ilgilidir. Külli iradenin sonucu olarak evrendeki mükemmel düzen üzerine insanları düşünmeye teşvik etmektedir. Ancak soru olumsuz köklü olduğu için bizden metinden çıkarım yapılmasını ister. Bu yüzden metinde geçmeyen çıkarım D şıkkında olduğu gözükmektedir.

Kader ve Kaza: 2. Bu soruda yine bir çıkarım sorudur. Farklı cümlelerin metinle ilişkilendirilerek çıkarım yapılmasını istemektedir. Özellikle hadislerde geçen ifadelerin doğru analiz edilmesi çok önemlidir. Buna göre C şıkkı en doğru 2 seçenekten oluşmaktadır.

Kader ve Kaza: 3. Kur’an’ı kerim hakkında doğrudan bilgi sorusu sorulmuş ve seçeneklerden kaç tanesinin doğru olduğu istenmiştir. Bilen öğrencilerin yapabileceği bilmeyenlerin ise zorlanacakları bir soru olacaktır. B şıkkı doğru cevaptır.

Zekat ve Sadaka: 4. Metinden analizi sorusudur. Sadakanın nasıl ve ne şekillerde yerine getirebileceğini öğretmektedir. Hadiste insanların imkanı doğrultusunda yapacaklar iyilikler olabileceğine vurgu yapar. Bu nedenle doğru şık C şıkkıdır.

Kader ve Kaza: 5. Dinin doğal ve tabii bir durum olduğunu ve insan fıtratına uygun olduğunu anlatan bir ayet verilmiştir. Bu ayeti okuyarak öğrencinin çıkarım yapması beklenmektedir. Ayette ise insanın fıtratı gereği dünyada inançların var olduğunu ve bir ihtiyaç olduğuna vurgu yapar. Bu şekilde düşündüğümüzde doğru cevap A’dır.

Genel bir bakış açısı ile öğrencilerimize verebileceğimiz tavsiyeler şunlardır:

Öncelikle verilen metni doğru okumaya ve anlamaya yönelmek gerekmektedir. Dersin temel kavramlarına hakim olmak soruları çözmekte işinizi kolaylaştıracaktır. Konu tekrarları sırasında hangi kavramın hangi olayla ilişkili olduğunu kenara not alarak çalışmak zamanla soruları çözmede hız kazanmanızı sağlayacaktır. Soru köklerine dikkat etmek, olumsuz ifadelerin yanına (-) işareti koyarak ilerlemeniz soruları doğru yanıtlamanızı kolaylaştıracaktır. Sadece kavramları bilmek yeterli değildir, örnekleriyle birlikte anlamak gerekmektedir. Çünkü ayetlerde veya hadislerde geçen örneklerin hangi kavrama işaret ettiğine öncelik verilmiştir.

FEN BİLİMLERİ: GÖRSELLERE DİKKAT

Ayazağa Işık Ortaokulu Fen Bilimleri Bölüm Başkanı Oğuz Herdem: Kasım ayında yayınlanan LGS örnek soruları, önceki yıllarda olduğu gibi MEB'in soru hazırlama felsefesini ve beklentilerini yansıtan önemli ipuçları barındırıyor. Analiz edildiğinde, soruların 2020 ve 2023 LGS ile önemli benzerlikler taşıdığı, ağırlıklı olarak bilgi düzeyini ölçtüğü ve günlük hayatla

ilişkilendirilmiş senaryolara yer verdiği görülmektedir. Soruların zorluk seviyesi genel olarak orta düzeyde olup, MEB ders kitaplarındaki kazanım, etkinlik ve örneklerle güçlü bir uyum sergilemektedir.

1. Soru Mevsimler ve İklim: Bu soru, "Mevsimler ve İklim" ünitesinin temel kazanımlarını ölçen klasikbir formattadır. MEB, eksen eğikliğinin mevsimler üzerindeki etkisini sorgulayan bu soru tipini önceki yıllarda da farklı şekillerde kullanmıştır (2020'de grafik, 2021'de metin, 2023'te ise bu soruya çok benzer bir görsel ile). Öğrencilerin, eksen eğikliği sebebiyle farklı yarım kürelerde eş zamanlı olarak farklı mevsimlerin yaşandığı temel bilgisini kullanarak soruyu çözmesi beklenmektedir.

2. Soru DNA ve Genetik Kod: DNA'nın eşlenmesi konusunu ele alan bu soru, temel bilgiye dayalıdır. 2020 LGS'de çıkan bir soruyla çözüm mantığı açısından büyük benzerlik göstermektedir. Görselin farklılığına rağmen, kullanılan ifadelerin netliği sayesinde öğrencileri çelişkiye düşürmeyen, anlaşılır bir sorudur.

3. Soru Kalıtım: Tek karakter çaprazlamasına odaklanan bu soru, tamamen bilgiye dayalıdır ve 2020 ile 2023 yıllarında benzer örnekleri görülmüştür. Öğrencilerin soruyu doğru yanıtlayabilmesi için tek karakter çaprazlamasının adımlarına ve temel prensiplerine hakim olması gerekmektedir.

4. Soru Biyoteknoloji: Genetik mühendisliği ve biyoteknolojik uygulamalarla ilgili olan bu soruda kullanılan görseller ve ifadeler doğrudan MEB ders kitabından alınmıştır. Bu yılki ders kitabında, genetik mühendisliği ve biyoteknoloji arasındaki sınırların net bir şekilde çizilmiş olması, öğrencilerin bu kazanımı anlamasını kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, LGS'de de bu formata uygun bir sorunun çıkma olasılığı yüksektir.

5. Soru Basınç: Katı basıncı konusunu günlük yaşamla ilişkilendiren bu soru, sadece fen bilimleri değil, aynı zamanda okuduğunu anlama ve üç boyutlu düşünebilme becerilerini de ölçmektedir. Öğrencinin katı basıncı kazanımına hakim olmasının yanı sıra, sorudaki senaryoyu zihninde canlandırabilmesi ve metni doğru yorumlayabilmesi çözüm için kritik önem taşımaktadır.

6. Soru Periyodik Sistem: Periyodik sistemle ilgili bu soru, LGS'de düzenli olarak karşılaşılan bir başka klasik soru tipidir. Özellikle 2020 LGS'de çıkan soru ile neredeyse birebir aynıdır. Soru, öğrencilerin ilk 18 elementin periyodik cetveldeki yerini, grubunu ve ait olduğu element sınıfını bilmesini gerektiren, ezbere dayalı bir bilgi sorusu niteliğindedir.

7. Soru Asitler ve Bazlar: Her yıl sorulan "Asitler ve Bazlar" konusunun tipik bir örneğidir. Bu tür sorularda genellikle asit ve bazların turnusol kağıdına etkisi gibi temel bilgiler öğrenciye verilir. Öğrenciden beklenen, verilen bu bilgiyi pH metre bilgisiyle birleştirerek sorudaki düzeneğe doğru uygulamasıdır.

8. Soru Basit Makineler: Bu soru, LGS'de daha az sıklıkla tercih edilen eğik düzlem konusunu ele almaktadır. 2019 LGS'deki bir soruyla benzerlik gösteren bu soru, MEB kitabındaki bir etkinlikten esinlenmiştir ve öğrencilerin bağımlı-bağımsız değişken belirleme becerisini ölçmektedir.

9. Soru Besin Zinciri ve Enerji Akışı: Besin ağı üzerinden üretici, tüketici ve ayrıştırıcı canlıların

rollerini sorgulayan bu soru, LGS'nin vazgeçilmez konularındandır. Öğrencilerin sadece canlıları

sınıflandırması değil, aynı zamanda besin piramidinde yukarı doğru çıkıldıkça biyolojik birikimin arttığı gibi önemli yorumları da yapabilmesi gerekmektedir.

10. Soru Elektrik Yükleri ve Elektriklenme: Elektriklenme çeşitlerini ve cisimlerin son yük

durumlarını belirlemeyi amaçlayan bir bilgi sorusudur. Öğrencilerin elektrikle yüklü cisimlerin birbirini itme ve çekme kuralını bilmesi, soruyu çözmek için yeterli olacaktır.

Örnek sorular incelendiğinde, MEB'in öğrencilerden sadece bilgiyi hatırlamalarını değil, aynı zamanda bu bilgiyi yorumlamalarını, günlük yaşam durumlarına uyarlamalarını ve temel bilimsel süreç becerilerini (değişken analizi, çıkarım yapma vb.) kullanmalarını beklediği açıkça görülmektedir. Sınava MEB kaynaklarını temel alarak, kazanımlara hakim bir şekilde ve düzenli olarak hazırlanan öğrencilerin, bu sorularda ve gerçek sınavda başarıya ulaşması beklenmektedir.

İNGİLİZCE: TABLO VE METİN OKUMA

Erenköy Işık Ortaokulu-Yabancı Diller Bölüm Başkanı Şeyda Baharoğlu: İngilizce bölümü için paylaşılan 5 örnek soru için genel bir değerlendirme yapıldığında, kelime bilgisi veya dilbilgisi doğruluğunu doğrudan ölçmek yerine, metin yorumlama, çıkarım yapma, eşleştirme, genel anlamı bulma ve mantıksal ilişkilendirme gibi daha üst düzey düşünme becerilerinin kullanımının beklendiği sorulara yer verildiği söylenebilir. Soruların ünitelere göre dağılımı aşağıdaki gibidir:

1. Soru: Friendship ve Teenlife üniteleri
2. Soru: In the Kicthen ünitesi
3. Soru: The Internet ünitesi
4. Soru: Adventures ünitesi
5. Soru: Science ünitesi

Soru dağılımı tüm sene boyunca yürütülecek olan 8. Sınıf ünitelerinden dengeli örnekler sunmaktadır. Görsel destekli bilgi eşleştirme, tablo ve metin yorumlama, ana fikir belirleme, gerçek yaşam bağlamı içeren broşür okuma ve genel anlam çıkarma gibi LGS’de sık rastlanan soru tiplerinden oluşmaktadır. Bu açıdan sorular aynı zamanda önceki LGS denemelerine benzer olsa da öğrencilerin dili sadece bilgi düzeyinde değil, işlevsel ve bağlam içinde anlamlandırma düzeyinde kullanmalarını da gerektirdiği için bir anlamda da onlardan ayrışmaktadır.
Yayınlanan örnek soruların bir diğer ortak özelliği de bilgiyi doğrudan metinden kopyalayarak değil cevaba, karşılaştırma, analiz etme, detayları ayırt etme, genelleme yapma gibi bilişsel süreçler yoluyla ulaşmayı teşvik etmesidir. Özellikle tablo okuma, verilen bilgiden genel sonuç çıkarma, “NOT correct” tipi yanlış bilgiyi bulma gibi örneklerle, öğrencilerin akıl yürütme (reasoning) ve gerekçelendirme (justification) becerileri de ölçülmektedir. Soruların çeldirici seçenekleri ise yüzeysel anlamda benzerlik taşımasına rağmen, anlam ve içerik olarak yeterli ayrım yapılmasını gerektiren bir yapıya sahiptir. Öğrencilerin doğru cevaba ulaşabilmek için tüm soruyu ve seçenekleri anlayarak okuması ve ezbere cevaplar ile olası hatalara düşmekten kaçınmaları önemli ve bu örnek sorular üzerinden bakıldığında İngilizce bölümü için ayırt edici olacaktır.

MATEMATİK: GEÇMİŞ YILLARIN BİLGİLERİ

Ispartakule Işık Ortaokulu Fen Bilimleri - Matematik Bölüm Başkanı Nilhan Karaca:

Soruların geneline bakıldığında 8. sınıf matematik müfredatı ile uyumlu olduğu görülmektedir. Öğrencilerin önceki yıllarda edindiği bilgileri kullanması gereken sorular bulunmaktadır. Matematiğin sarmal yapısı bir kez daha karşımıza çıkmaktadır. Yayınlanan örnek sorular ve soruların dili geçmiş yıllarda yayınlanan sorular ile benzerlik göstermektedir. Genel olarak orta düzeyde sorular ağırlıklıdır. Konu dağılımının geçmiş yıllara benzer olduğu görülmektedir. MEB kitabı içerikleri, geçmiş yılların örnek soruları, LGS soruları ve yayınlanan MEB materyallerini takibi öğrencilerin sınavda başarılı olmasını sağlayacaktır. Genel olarak matematik sorularının müfredat ile uyumlu olduğu görülmektedir.

Birinci soru, “Çarpanlar ve Katlar” konusundan “Aralarında Asal Sayılar” alt başlığından sorulmuş, öğrencilerin çözmeye alışık olduğu basit bir kazanım sorusu olarak karşımıza çıkmaktadır.

İkinci soru, “Üslü İfadeler” konusuna ait kolay bir sorudur.

Üçüncü soru, “Kareköklü İfadeler” konusunda orta düzeyde bir sorudur. LGS ve örnek sorularında sıkça yer verilen cetvel soruları öğrencilerin genellikle zorlandıkları soru tipidir. Bu soru tipine göre orta zorlukta bir sorudur.

Dördüncü soru, “Veri analizi” konusuna ait orta - zor bir sorudur. Yine LGS ve örnek sorularında sıkça yer verilen ancak öğrencilerin soruyu kurgulamaları açısından zorlayıcı sorudur.

Beşinci soru “Olasılık” konusuna ait, “Veri Analizi” konusu ile bütünleştirilmiş kolay bir sorudur. Olasılık konusu genellikle farklı konularla birleştirilmektedir. Bu soru da bunun örneklerindendir.

Altıncı soru, “Denklemler” konusuyla ilgili görsel içerikli, işlem becerisi gerektiren orta zor bir sorudur.

Yedinci soru, “Denklemler” konusu ile ilgili denklem çözme becerisini ölçen orta zorlukta bir sorudur.

Sekizinci soru, “Eşitsizlik” konusu ile ilgili kolay bir sorudur.  Eşitsizliğin sayı doğrusunda gösterimini içeren klasik bir kazanım sorusudur. Birim çevirme dönüşümü eski yıllarda bilgi olarak verilirken, bu soruda geçen yıl olduğu gibi öğrencinin bilmesi beklenmiştir.

Dokuzuncu soru, “Eşitsizlik” ile ilgili olmasına rağmen öğrencilerin “Pisagor Teoremi” bilgisini kullanmasını gerektiren iki kazanım kullanmalarını gerektiren orta zorlukta bir sorudur.

Onuncu soru, “Geometrik Cisimler” konusunda ayırt ediciliği yüksek zor bir sorudur. Öğrenciler üç boyutlu soyut kurgulamada genel olarak zorlanmaktadır. Öğrencilerin düşünme becerilerini ölçen ve işlem ardıllığının çok önemli olduğu bir sorudur.