Çocukları kar hırsı öldürüyor: 11 ayda 78 çocuk 'iş kazası' ile öldü

Çocuk işçiliğini yasallaştırmaya yönelik uygulamalar, istihdam teşvikleri ve denetimsizlik, çocuk emeğini piyasanın “can suyuna” dönüştürüyor. 11 ayda en az 78, son 10 günde ise 8 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi. BirGün’den Bilge Su Yıldırım’ın haberine göre, ülkedeki çocuk istihdamı hızla yaygınlaşırken çocuk işçi iş cinayetleri de giderek yükseliyor.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG Meclisi) aktardığına göre 2025 yılının Kasım ayına dek en az 78 çocuk, alınmayan önlemler, suiistimal edilen iş kanunları ve ihmal yüzünden çalışırken yaşamını yitirdi. Son olarak dün MESEM kapsamındaki 16 yaşındaki Alperen Uygun çalıştırıldığı inşaatın 3’üncü katından asansör boşluğuna düşerek yaşamını yitirdi. Türkiye’de açılan ilk MESEM’de çalıştırılan Alperen, 10 gün içerisinde hayattan koparılan 8’inci çocuk işçi oldu.

Çocuk işçi iş cinayetleri 12 yıl içinde neredeyse her sene düzenli artış sergileyerek en yüksek seviyesine ulaştı. 2024’te 71 çocuk işçi çalışırken yaşamını yitirirken bu sayı 2013-2017 yılları arasında 54 ila 63 bandında seyrediyordu.

4 ÇOCUKTAN 1’İ İSTİHDAMDA

Çocuk işçi iş cinayetlerindeki artışın temel sebebi ise çocuk istihdamındaki artış oldu. TÜİK’in ‘İstatistiklerle Çocuk 2024’ raporuna göre 15-17 yaş aralığındaki çocukların işgücüne katılım oranı, her dört çocuktan birinin istihdamda olduğunu ortaya koydu.  Çocuk istihdamı, 2020’den bu yana düzenli olarak yükseldi. Bu artışa sebep olan esas uygulamalardan biri ise Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) oldu.

Eğitimciler tarafından çocuk işçiliğin devlet eliyle yasallaştırılması ve sermayeye kaynak aktarım aracı olarak değerlendirilen uygulama, çocuk istihdamının da kayda değer bir kısmını bünyesinde bulunduruyor.

TÜİK’e göre istihdamda olan 1 milyon 474 bin çocuğun 504 bini  (%34) MESEM programına kayıtlı. Milli Eğitim Bakanlığı eliyle programa teşviklerin de ardı arkası kesilmiyor. 2024 yazında devamsızlık dışında sınıfta kalan öğrencilerin MESEM’lere geçmesi durumunda sınıf tekrarı yapmayacağı yönünde karar alınmıştı. Programın yaşının ortaokullara kadar düşürülmesi için harekete geçilmişti. Yine 2024 yazında ortaokul öğrencileri için “zanaat atölyeleri” olarak adlandırılan kurslar açılmıştı.

GERÇEK TABLO ÇOK DAHA VAHİM

Serkan Öngel - Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi: 

Çocukların işgücüne katılım oranına bağlı olarak iş kazaları ve cinayetleri de yükseldi. Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Serkan Öngel, artan çocuk işçi iş cinayetlerini değerlendirdi. Çocuk istihdamının 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştığının altını çizen Öngel, şu ifadeleri kullandı:

“14-17 yaş grubu için iş kazası geçirenlerin sayısı sert yükselişler yaşadı. 2022’de 11 bin olan iş kazası sayısı 2023 yılında 15 bin olmuştu. Bu sayı 2024 yılında 28 bine yaklaştı.

Daha çok çocuğun çıraklık ve mesleki eğitim gibi uygulamalar adı altında çalışma hayatına katılması bu süreci destekliyor. Yükselen iş kazası ve iş cinayetleri verileri, işyerlerinin eğitim amaçlı olsa bile çocuklar için güvenli olmadığını ortaya koyuyor. Üstelik bu veriler resmi rakamlar. Yani bunlar, yalnızca kayıt altına alınan kazalar. Gerçek tablonun çok daha kötü olduğu ortada. İşyeri denetimleri artırılmalı, mesleki eğitimi, işgücü piyasalarına ucuz işçi olarak sunmanın bir aracı haline getiren yaklaşımlar terk edilmeli.”