Türk Eğitim Derneği’nin (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM 2025 Eğitim Değerlendirme Raporu’na göre devamsızlık eğitimin sorunlarının başında geliyor. Mesleki ve teknik liselerdeki her 5 öğrenciden 2’sinin 20 gün veya üzeri devamsızlığı söz konusu. Rapora göre örgün eğitimde 20 gün ve üzeri devamsızlık yapan öğrenci oranları ilkokullarda %13,2, genel ortaokullarda %23,7 ve imam hatip ortaokullarında %20,7. Raporda devamsızlıkla ilgili bilgiler şöyle yer aldı:

Ortaöğretim kademesinde ise devamsızlık oranları genel liselerde %28,1’e, imam hatip liselerinde %32,1’e yükselmekte; en yüksek oran ise %40,6 ile mesleki ve teknik liselerde görülmekte. Bir önceki yıla kıyasla mesleki ve teknik liseler dışında tüm okul türlerinde devamsızlık oranları artmış durumda. En dikkat çekici artış yaklaşık 9 yüzde puanla genel ortaokullarda gerçekleşti. Buna karşılık mesleki ve teknik liselerde devamsızlık oranları yaklaşık 6 yüzde puan azaldı.

NEDEN ZORLUK YAŞIYORLAR?

Mesleki ve teknik liselerde gözlenen düşüşe rağmen devamsızlık oranının %40,6 gibi oldukça yüksek bir düzeyde seyretmesi, bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin önemli bir bölümünün düzenli devam konusunda güçlük yaşadığını göstermekte.

NEDENLERİ VE ÇÖZÜM YOLLARI BULUNMALI

Devamsızlık, çocuğun eğitim hakkını sınırlayan süreçleri tetikleyebildiği gibi devamsız gün sayısı kritik sınırı aştığında sınıf tekrarı ve zamanla okul terki riskini de artırabilmekte. Dolayısıyla, özellikle mesleki eğitimde öğrencilerin devamsızlık nedenlerinin sistematik biçimde ortaya konulması, bu nedenlere yönelik çözüm odaklı müdahalelerin geliştirilmesi ve öğrencilerin okula aidiyetini güçlendiren uygulamaların yaygınlaştırılması önem taşımakta.

SINIF TEKRARI ARTIYOR

 Tüm ortaöğretim kurumlarında 9. sınıf düzeyinde sınıf tekrar oranları önemli ölçüde artmış durumda. 2024–2025 verilerine göre sınıf tekrar oranı genel liselerde %18,5, mesleki ve teknik liselerde %28,5 ve imam hatip liselerinde %30. Bir önceki yıla kıyasla artış oranı genel liselerde %13,8, imam hatip liselerinde %19,6 ve mesleki ve teknik liselerde %3,9 olarak gerçekleşti.

YALNIZCA LİSENİN SORUNU DEĞİL

2023 yılında yürürlüğe giren sınıf tekrarı ve devamsızlığa ilişkin mevzuat düzenlemelerine rağmen devamsızlık oranlarının yüksek seyretmesi, sorunun yalnızca ortaöğretim kademesine özgü olmadığını göstermekte. Bu durum, ilköğretim sürecinde yeterince kazanılamayan temel bilgi ve becerilerin ortaöğretimin ilk yılında daha görünür hâle geldiğine işaret etmekte. Bununla birlikte, 9. sınıfın ortaokuldan liseye geçiş sürecine karşılık gelmesi ve bu süreçte öğrencilerin okul kültürü ile akademik beklentilere uyumda yaşadığı güçlükler de sınıf tekrarı riskini artıran önemli faktörler arasında.

AKADEMİK ALTYAPISI ZAYIF ÖĞRENCİLER

Özellikle akademik altyapısı zayıf olan öğrenciler için bu uyum süreci başarısızlık riskini daha da artırabilmekte. Dolayısıyla 9. sınıftaki yüksek tekrar oranları, hem önceki kademelerde biriken öğrenme eksikleri ve kayıplarının hem de ortaöğretime geçiş sürecindeki uyum güçlüklerinin birleşik etkisi olarak değerlendirilmeli. Bu nedenle sınıf tekrarıyla mücadeleye yönelik politikaların yalnızca ortaöğretime odaklanması yeterli olmayıp, ilköğretimden başlayarak kademeler arası sürekliliği gözeten bütüncül ve önleyici bir yaklaşımla ele alınması gerekmekte.

UYUM VE AKRAN MENTÖRLÜĞÜ

9. sınıf öğrencilerine yönelik yapılandırılmış uyum programları ve akran mentörlüğü gibi destek mekanizmaları da geçiş sürecindeki uyum güçlüklerinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.