PISA 2025: ‘Türkiye sıçraması’: Tüm alanlarda puanları yükseldi

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatının (OECD) örgün eğitime devam eden öğrencilerin matematik okuryazarlığı, fen okuryazarlığı ve okuma becerilerini değerlendirmek ve ülkelerin eğitim politikalarının geliştirilmesine veri sağlamak amacıyla üç yılda bir yaptığı Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçları Slovakya'nın başkenti Bratislava'da açıklandı. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in de katıldığı toplantıyla duyurulan sonuçlara göre Türkiye, tüm alanlarda sıralamasını yükseltti, fen bilimleri ve okuma becerileri alanında OECD ortalamasının üzerinde yer aldı. Türkiye’nin sıralaması OECD ülkeleri arasında fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 17, matematikte 9 basamak birden yükseldi. 

OECD ÜLKELERİNDE SIRALAMASI NE OLDU?

Türkiye, 38 OECD ülkesi arasında fen bilimlerinde 494 puanla 14’ncü, okuma becerilerinde 472 puanla 13’ncü olurken, OECD ortalamasının da üzerinde yer aldı. Matematik alanında ise 462 puanla 23’ncü oldu.

91 ÜLKE ARASINDA SIRALAMASI NE OLDU?

Tüm ülkeler dikkate alındığında ise 91 ülkenin verilerine göre de fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte ise 11 puanlık bir sıçrama gerçekleştirdi. Tüm ülkeler sıralamasında Türkiye fen bilimlerinde 19’ncu, okuma becerilerinde 18’nci, matematikte 28’nci sırada yer aldı.

PUANINI ARTIRAN TEK ÜLKE

OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimlerine göre Türkiye fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu

Fen bilimleri alanında Türkiye’nin ortalaması 494 puan ile 484 olan OECD ortalamasının 12 puan, tüm ülkeler ortalamasının ise 10 puan üzerine çıktı.

İKİ RAPOR HAZIRLANDI

PISA sonuçlarına ilişkin kamuoyuna iki ayrı rapor sunuldu. Bunlardan biri Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ülke raporu, diğeri ise OECD tarafından kaleme alınan ve www.oecd.org/pisa adresinde yayımlanan rapor oldu.

MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ülke raporuna göre Türkiye, PISA 2025’te her üç alanda da 2022’den daha yüksek puan elde etti. İşte söz konusu raporda yer alan bilgiler:

OECD ORTALAMASI DÜŞERKEN

PISA araştırmasına Türkiye’nin katıldığı ilk uygulama olan 2003 yılına kıyasla, tüm dünyada ve OECD genelinde eğitim performansları belirgin bir şekilde düşerken Türkiye, fen bilimleri alanında 2003 yılında 434 olan puanını 60 puan artırarak 494’e yükseltti. Okuma becerilerinde 2003 yılında 441 olan puanını 31 puan artırarak 472’ye, matematik alanında ise 423 olan puanını 39 puan artırarak 462’ye yükseltti. Uzun vadede Türkiye’nin her üç alanda da başarı sıralaması, %50’nin üzerinde yükseldi.

91 ÜLKE ARASINDA YERİ NE OLDU?

PISA 2003’te 41 ülke yer alırken, PISA 2025’te katılımcı ülke sayısı 91’e yükseldi. Ülke sayısındaki bu değişiklik nedeniyle Türkiye’nin uzun vadeli performansı, göreli sıralamayı gösteren yüzdelik dilim üzerinden karşılaştırıldı.

Türkiye, PISA 2003’ten 2025’e üç alanda da göreli sıralamasını yükseltti. Fen bilimlerinde 2003’te 35. sırada bulunan Türkiye, 2025’te 91 ülke arasında 494 puanla 19. sıraya yükseldi. Böylece göreli sıralama konumunu %64 oranında iyileştirdi.

Okuma becerilerinde 472 puanla 18’nci sıraya yükselirken, göreli sıralamasını %60 oranında iyileştirmiş oldu. Matematikte ise 34’ncü sıradan 462 puanla 28’nci sıraya yükseldi. Bu alanda da göreli sıralamasında %52 oranında iyileşme oldu. Böylece Türkiye, uzun vadede fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerinin üçünde de göreli sıralamasını %50’nin üzerinde yükseltti. Türkiye’deki öğrenciler matematik, okuma becerileri ve fen alanlarında OECD ortalamasının altında puan alıyor.

PUANINI ARTIRAN ÜLKE

OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimlerine göre Türkiye fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu. Türkiye, aynı zamanda 2022 sonuçlarına kıyasla her üç alanda puanını en fazla arttıran OECD ülkesi oldu.

Bir önceki PISA uygulamasına göre OECD üyesi ülkeler arasında her üç alanda da en fazla puanını artıran ülke, Türkiye.

EN YÜKSEK SONUCU ALDI

Fen bilimleri ve matematik alanlarındaki PISA 2025 Türkiye ortalamaları, PISA'da şimdiye kadar elde edilen en yüksek sonuçlar arasında yer aldı. Türkiye, PISA 2022 uygulamasına göre PISA 2025’te her üç alanda da puanını en fazla artıran ülke oldu. Böylece Türkiye, PISA 2025’te ilk defa fen bilimleri ve okuma becerileri alanında OECD ülkeleri ortalamasının üzerinde performans gösterdi. Matematik alanında ise yükselişini sürdürerek OECD ortalamasını yakaladı.

PISA 2022’YE KIYASLA PISA 2025 SIRALAMASINDAKİ DEĞİŞİM

Türkiye fen bilimleri alanında PISA 2022'de 81 ülke arasında 34. sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 19. sıraya yükseldi. 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 29. sırada bulunan Türkiye, 2025'te 15 basamak birden yükselerek 38 OECD ülkesi arasında 14. sırada yer aldı.

Okuma becerileri alanında Türkiye, PISA 2022'de 81 ülke arasında 36. sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 18. sıraya yükseldi. Benzer şekilde 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 30. sıradaki Türkiye, 2025'te 38 OECD ülkesi arasında 13. sırada yer aldı.

Matematik alanında ise PISA 2022'de 81 ülke arasında 39. sırada bulunan Türkiye, PISA 2025'te 91 ülke arasında 28. sıraya yükseldi. OECD ülkeleri arasında ise 2022 yılında 32. sıradaki Türkiye, 2025'te 23. sırada yer aldı.

FEN BİLİMLERİNDE EN FAZLA PUAN ARTIŞI TÜRKİYE’DE

PISA araştırmasında her döngüde farklı bir alan, “ağırlıklı alan” olarak değerlendiriliyor. PISA 2025’te ağırlıklı alan, fen bilimleri olarak belirlendi. Türkiye, PISA araştırmasında fen bilimleri alanında istikrarlı artış gösteren ülkeler arasında yer aldı.

PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin fen bilimleri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye’nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 18 puan, 2018’e kıyasla 26 puan artış görüldü.

Öte yandan PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleriyle arasındaki puan farkını kapatan Türkiye, bu puan farkını kendi lehine 12 puan yükseltti. PISA 2025'te fen bilimleri alanı performansında OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443, Türkiye ortalaması ise 494 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı.

TÜM ÜLKELER ORTAMASININ 52 PUAN ÜZERİNDE

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye’nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 16 puan artış görüldü.

Raporda, PISA döngülerinde okuma becerileri alanındaki performans değişimi konusunda, "PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye’nin ortalama puanında artış görülmüştür" ifadesi yer aldı.

PISA 2025'te okuma becerileri alanında OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması 420, Türkiye ortalaması ise 472 puan oldu. Türkiye, elde ettiği bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı.

Okuma becerilerinde 2018 yılında OECD ülkeleri ortalamasının 21 puan gerisinde olan Türkiye, PISA 2025’te bu farkı kapatarak 11 puan öne geçti. Türkiye ile tüm ülkelerin ortalaması arasındaki fark, 2018'de 13 puanken 2025'te 52 puana yükseldi.

MATEMATİK ALANINDA TÜM ÜLKELER ORTALAMASININ ÜZERİNDE

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin matematik alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye’nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 9 puan artış görüldü.

Matematik alanında PISA 2025'te OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması 429 iken Türkiye ortalaması ise 462 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkeler ortalamasının üstünde yer aldı.

Matematik alanında OECD ülkeleri ve tüm ülkeler ortalama puanları ile Türkiye'nin ortalama puanı arasındaki farka bakıldığında Türkiye'nin her döngüde, OECD ülkeleri puan ortalamasıyla arasındaki farkı kapattığı görüldü. 2025 sonuçlarına göre Türkiye, OECD ülkeleri ortalamasını yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı.

ÜST DÜZEY PERFORMANS

Hem üst düzey performans gösteren hem de asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artıran iki OECD ülkesinden biri. PISA’da asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranındaki artış, eğitim sisteminin tüm öğrencilere temel becerileri kazandırmadaki başarısını; üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranındaki artış ise öğrencilerin hızla değişen, karmaşık ve belirsiz bir geleceğe hazırlanma düzeyini gösteriyor.

PISA 2025 verilerine göre Türkiye, fen bilimlerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranında ilk kez OECD ortalamasını geride bıraktı. 2022 yılında yüzde 4,0 olan bu oran, 2025'te yüzde 7,4'e yükselerek OECD ortalaması olan yüzde 7,2'nin üzerine çıktı.

Okuma becerilerinde de önemli bir yükseliş kaydedildi. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı 2022'de yüzde 1,9'dan 2025'te yüzde 4,2'ye yükseldi. Matematikte ise üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 5,4'ten yüzde 7,9'a yükseldi.

Türkiye; 2025'te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artırdı.

Aynı zamanda Türkiye’de üç alanda da hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı, PISA tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı.

FİZİKİ VE SOSYAL ÖĞRENME ORTAMI

Raporda, şu değerlendirme yapıldı: “Ayrıca PISA'da fiziksel ve sosyal öğrenme ortamlarına ilişkin anketlerden elde edilen veriler, Türkiye'deki fiziki ve sosyal öğrenme ortalamalarının OECD'den daha iyi olduğunu gösterdi. Bu da 2003 yılından itibaren eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve öğrenme ortamlarının iyileştirilmesi yönünde atılan adımların olumlu sonuç verdiğinin bir göstergesidir."

EĞİTİM PERSONELİNİN NİTELİĞİ

Türkiye’de eğitim personeli eksikliği ve niteliğindeki iyileşme oranlarının OECD ortalamasından daha yüksek olduğu görüldü. Bu sebeple OECD’ye kıyasla Türkiye’de eğitim personeli yetersizliği ve niteliğinden dolayı eğitimin daha az düzeyde etkilendiği rapora yansıdı.

-

-