Uluslararası diploma ve sertifika programları: Okullar sınavları yapabilecek

IB, AP gibi uluslararası diploma ve sertifika programlarına yönelik düzenlemeler neredeyse bir yıldır sürekli değişiyor. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) uluslararası diploma ve sertifika programlarında (UDSP) ilk olarak 2024 Ekim ayında düzenleme yaptı ve sınırlamalar getirdi. Yapılan yönerge değişikliğinden sonra bir okulda aynı dilden birden fazla uluslararası diploma ya da sertifika programı açılmasının önü kapatıldı. Örneğin yabancı dili İngilizce olan bir okulda sadece Advanced Placement (AP) ya da Uluslararası Diploma Programı (IB) açılabilecek. Oysa bazı okullarda her iki programda bulunuyordu. Bundan sonra iki ayrı programın açılmasının önü kesilmiş oldu. Sınırlama sadece programları kapsamadı, aynı zamanda öğrenci sınırlaması da getirildi. Bu ilk değişikliğe göre bu programlar için 4 değil, 3 şube açılabilecekti ve öğrenci sayısı da şubeler için en fazla 20 olacaktı. Böylece 60 öğrenci ile sınırlama getirilmiş oldu.

SINAV VE BARAJ GETİRDİ

İlk yönerge bu programlara öğrenci seçimini de düzenledi. Okullar programlar için öğrencilerini kendi yaptıkları sınavlara göre seçebiliyordu ancak bu sınavların Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılması ve Avrupa Dil Portfolyosu kapsamında belirlenen dil düzeyi göstergelerinden en az B1 seviyesinde bulunmaları isteniyordu.

Bir başka değişiklik ise AP programı uygulayan okulları ilgilendiriyordu. Buna göre “ders çizelgesinde yer alan ve Talim ve Terbiye Kurulu’nun onayladığı dersler”in yer almasının istenmesi. Oysa AP üniversite ön hazırlık programı olarak da tanındığı için çoğu ders  onaylanan ders çizelgesine göre 11 ve 12’nci sınıfta görülüyor. Bu durunda da öğrenciler hem üniversite sınavına hem de AP derslerine nasıl hazırlanacaktı?

TEPKİLER ÜZERİNE DEĞİŞİKLİK YAPILDI

MEB, gelen eleştiriler üzerine 2025 Şubat ayında tekrar düzenleme yaptı ve bazı sınırlamaları kaldırdı. Bunların başında 60 olarak getirilen öğrenci sayısındaki sınırlamanın kaldırılması geldi. “En fazla 3 şube açılabilir” maddesi kaldırılırken, şube açmak için aranan öğrenci sayısı da 24 olarak düzenlendi.

Eski yönergede “Bir okulda aynı yabancı dilde birden fazla UDSP açılamaz. Ancak ikinci bir yabancı dilin seçilmesi durumunda en fazla iki UDSP açılabilir” maddesi “farklı yabancı dil” eklenerek genişletildi ve şöyle düzenlendi: “Bir okulda farklı yabancı dillerde olmak kaydıyla en fazla iki UDSP açılabilir. Aynı yabancı dilde bir üst programa hazırlık için UDSP açılabilir.”

Şubat yönergesinde bu programlara öğrenci kabulünde “İl millî eğitim müdürlüğünce yapılacak yabancı dil seviye tespit sınavı sonucunda Avrupa Dil Portfolyosu kapsamında belirlenen dil düzeyi göstergelerinden en az B1 seviyesinde dil yeterliliğine sahip olmak” maddesi ise “Bakanlıkça yapılacak yabancı dil seviye tespit sınavı sonucunda en az 70 puan almak” şeklinde değiştirildi.

BAŞTA DEVLET OKULLARI AP DERSLERİNİ AÇAMADI

Ancak Milli Eğitim Bakanlığı’nın ya da il müdürlüğünün bu programlara katılacak öğrenciler için dil yeterlilik sınavı yapacağına ilişkin maddesinde değişiklik olmadı. Bu sınav da 2024-2025 eğitim öğretim yılında yapılmadığı için AP dersleri başta devlet okulları olmak üzere liselerde açılamadı. Oysa birçok veli okullardaki bu programları dikkate alarak lise tercihi yapmıştı.

BİR DEĞİŞİKLİK DAHA GELDİ: OKULLAR SINAV YAPABİLECEK

Yönerge ile ilgili bir değişiklik de 7 Ağustos 2025 tarihinde yapıldı. Buna göre de bakanlıkça yapılacak dil yeterlilik sınavında 70 puan almak koşulu devam ederken, okulların da bu sınavları gerçekleştirilebileceğine ilişkin düzenleme şöyle yer aldı:

“Gerekli görülmesi hâlinde yabancı dilde okutulacak diğer derslerden okul yönetimince yapılacak hazırbulunuşluk sınavında başarılı olmak, şartları aranır.”

Bu değişiklikle birlikte okulların bu sertifika programları için istenen dil yeterlilik sınavını yapmalarının önü de açılmış oldu. Yani bu programları uygulayacak okullar kendi öğrencilerini seçebilmek için sınavlarını yapabilecekler.

SEÇİM NASIL YAPILACAK?

Okullar kontenjan olursa geçmiş yıllarda olduğu gibi başka okulların öğrencilerini de IB gibi diploma, AP gibi sertifika programlarına kabul edebilecek. Ancak burada bir sınırlama söz konusu.

TABAN PUANA BAKILACAK

O da taban puan. Yani bir öğrenci başka bir okula bu programlara katılmak için başvurduğu takdirde o okulun taban puanına eşit ya da yüksek bir puana sahip olması gerekecek. Ancak bu koşulla dil yeterlilik sınavına girebilecek.

KONTENJANDAN FAZLA OLURSA 

UDSP’ye başvuru yapan öğrenci sayısının ilgili program için belirlenen kontenjandan fazla olursa “yeterli dil puanı” alan öğrenciler arasında seçim şu kriterlere göre yapılacak:  Yabancı dil seviye tespit sınavı sonucuna, eşitlik olması durumunda hazırbulunuşluk sınavı yapılmışsa bu sınavların sonucunda alınan puana bakılır, puanı yüksek olan öğrenciye öncelik verilir. Yine eşitlik olması hâlinde bir önceki sınıfın yılsonu başarı puanı esas alınır.

YURTDIŞINA GİDENLER İZLENECEK

Ayrıca izleme ve değerlendirme faaliyetleri kapsamında; UDSP uygulayan okullar diploma ve sertifika alan öğrenciler ile bunlar arasından UDSP kapsamında sağlanan imkânlar ile yurtdışındaki üniversitelerden kabul alarak eğitimine yurt dışında devam eden öğrencileri de bakanlığa bildirecek.

TEKRAR İZİN ALMAK GEREKİYOR MU?

Bu arada Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) "2025-2026 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler" konulu genelgede uluslararası diploma ve sertifika programlarına ilişkin soru işaretleri oluşturan bir değişiklik yer aldı.

Yeni eğitim öğretim yılı genelgesinde ise uluslararası diploma ve sertifika programına başvuruda bulunmak isteyen resmî ve özel okulların, programa başvuru sürecini başlatmadan önce bağlı bulunduğu genel müdürlükten yazılı izin almaları gerektiği ifadesi yer aldı.

İZNİ OLANLAR NE YAPACAK?

Oysa bu programlara başlayabilmek için okullar önce Milli Eğitim Bakanlığı’ndan izin alıyor, ardından da College Board denetim yaparak, yeterlilik belgesi veriyor ve okullar bunun ardından programlarını başlatıyor.

Söz konusu genelgede yıllardır bu programları sürdüren okulların tekrar izin alması mı gerekeceği yoksa bu programa yeni başlayacak okullar için mi bu izinin zorunlu olduğuna ilişkin bir açıklama getirmiyor. Yani bu sorunun yanıtı yok.

KAÇINCI SINIFTA BAŞLAYABİLİR?

Bu arada yine yönergede “Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmış ortaöğretim kurumları haftalık ders çizelgesinde yer alan dersler” ifadesi ise yine soru işaretlerine neden oluyor. Bunlardan ilki bu ders kitaplarının tümünün onayı nasıl yetişecek sorusuydu. 5 Eylül 2025 tarihli MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte bir değişiklik yapıldı ve madde şu şekilde düzenlendi: “Uluslararası diploma ve sertifika programları ile yabancı dil derslerinde sadece ülkemizde basımları yapılmış ve Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı inceleme onayı alınmış kitapların okutulması zorunluluğu getirilmiştir. Ülkemizde basımları yapılmamış kitaplar 2025-2026 öğretim yılının sonuna kadar okutulabilecektir.”

Ancak bu değişiklik sadece özel okulları mı kapsıyor, devlet okulları için de geçerli mi? Bu sorunun net bir cevabı yok. Ayrıca hangi sınıfların sınava gireceğine ilişkin bilgi de yok.

Yine bir başka soru işareti de  Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanacak bu dersler 11-12’nci sınıf derslerini içeriyor. Oysa öğrenciler bu dersleri özellikle 9 ve 10’ncu sınıflarda az bir kısmını da 11’nci sınıfta alıyor. Ama ”onaylanacak dersler” sınırlamasıyla AP dersleri 11-12’nci sınıfta mı verilebilecek? Oysa bu sınıflarda öğrenciler üniversite sınavına hazırlandıklarına göre AP derslerini almak isteyecek mi? Ya da zaten amaç AP derslerinin alınmasını sağlamak mı?

Sizce?