Veli-okul karşı karşıya: AP'de neler oluyor?

Uluslararası diploma ve sertifika programlarıyla ilgili tartışmalar bitmek bilmiyor. Çünkü o kadar çok soru işareti var ki; kimse bu soruların cevaplarını da net biçimde bulamıyor ve farklı yorumlarken de bu programlar gerçekleştirilemez hale geliyor. 

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) uluslararası diploma ve sertifika programlarında (UDSP) yapılan değişiklikler, ardından Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in imzasıyla yayımlanan genelgede “izin alınması gerektiği” ifadesi de soru işaretlerine neden olurken, “Bu dersleri verenler bundan sonra da izin almak zorunda kalacaklar mı?” sorusu da birçok okul yöneticisinin netleşemediği konular arasında yer alıyor.

Elbette bir de “toplu sınavlar” başlığıyla özel okullara gönderilen bir yazı var ki; AP sınav merkezi olmayan özel okullarda bu dersleri alan öğrencilerin bu sınava girmeleri mümkün olmayacak. Birazdan bunun nedenini de anlatacağım.

KURSLAR DA VAR

Bu durumda AP dersleri veren kurslar ne olacak? Çünkü kursiyerleri özel okul öğrencileriyse onları nerede sınava sokacaklar? Devlet okulları arasında sınav merkezi olan okullara da bu öğrenciler giremeyecek. Kısacası tam bir karmaşa yaşanıyor.

HANGİ GELİŞMELER OLDU?

Gelin bugüne kadar neler oldu ona hızla bir göz atalım ve sorular, sorunlar nerede görelim:

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) uluslararası diploma ve sertifika programlarında (UDSP) ilk olarak 2024 Ekim ayında düzenleme yaptı ve sınırlamalar getirdi sonra, Şubat 2025’te bir değişiklik ardından da Ağustos 2025’te bir düzenleme yaptı. Bu 3 düzenlemeyi karşılaştıralım ve sonra da yanıt bekleyen soruları soralım:

İLK PROGRAM SINIRLAMASI GELDİ

İlk düzenlemede bir okulda aynı dilden birden fazla uluslararası diploma ya da sertifika programı açılmasının önü kapatıldı. Örneğin yabancı dili İngilizce olan bir okulda sadece Advanced Placement (AP) ya da Uluslararası Diploma Programı (IB) açılabilecek. Bu durumda iki programı yürütmek mümkün değildi. Okullar birinden vazgeçmek zorunda kaldı.

İkinci düzenlemede “Bir okulda farklı yabancı dillerde olmak kaydıyla en fazla iki UDSP açılabilir. Aynı yabancı dilde bir üst programa hazırlık için UDSP açılabilir” denilerek, “farklı dil” ifadesiyle bir başka uluslararası program yürütmek mümkün oldu. Çünkü iki dilli okullarda farklı programlar da yapılabilir. 

ÖĞRENCİ SINIRLAMASINDAKİ DEĞİŞİKLİK

Yine ilk düzenlemede öğrenci sınırlaması gelmişti. “En fazla 3 şube” ikinci düzenlemede “4 şube”, en fazla şubelerde “20 öğrenci” sınırlaması  “24” oldu, öğrenci sayısı da 60’dan 96’ya çıktı.

ÖĞRENCİ KABULÜNDE DEĞİŞİKLİK OLDU

Bu programlara öğrenci kabulünde “İl millî eğitim müdürlüğünce yapılacak yabancı dil seviye tespit sınavı sonucunda Avrupa Dil Portfolyosu kapsamında belirlenen dil düzeyi göstergelerinden en az B1 seviyesinde dil yeterliliğine sahip olmak” maddesi ikinci düzenlemede  “Bakanlıkça yapılacak yabancı dil seviye tespit sınavı sonucunda en az 70 puan almak” şeklinde değiştirildi. Yani sınavı bakanlık yapacaktı. Ancak bu sınavı geçtiğimiz eğitim öğretim yılında MEB yapmadığı için özellikle devlet okullarında bu AP dersleri verilemedi.

TABAN PUAN KURALI GELDİ

Bir başka okulun öğrencileri uluslararası diploma ve sertifika programı uygulayan okullara başvurarak, bu programlardan yararlanıyordu. Ancak taban puan kuralı getirildi. Yani öğrencinin bu program için gideceği okula giren en düşük LGS puanınından daha düşük olmaması gerekiyor. Bu madde geçerliliğini bugün de koruyor.

OKULLARA İZİN ÇIKTI

Son yapılan değişiklikle 2025-2026 eğitim öğretim yılında geçerli olmak üzere bu programlar için yabancı dildeki hazırbulunuşluk sınavını okulların yapmasına izin verildi.

SORU İŞARETLERİ NEREDE ÇIKIYOR?

Okullara bu sınavları yapma izni verildi ama peki okullar yapabiliyor mu? Birçok okul yapamıyor çünkü bu yönergelerde şöyle bir madde var:

KİMLER İZİN ALACAK? Uluslararası diploma ve sertifika programı uygulamak isteyen okullar, bağlı olduğu Genel Müdürlüğe form gönderecek, bunlar incelenecek ve onay alanlar bu programları yapabilecek. Bu madde Bakan Yusuf Tekin’in imzasını taşıyan 2025-2026 yeni eğitim öğretim yılı genelgesinde tekrarlandı. Burada bu programları ilk kez uygulayacaklar mı yoksa daha önceki yıllarda bu programları yürütenler de izin mi alacak? Bununla ilgili de farklı yorumlar yapılıyor ve netleşmesi gereken konulardan birisi.

DERS ÇİZELGESİNDE YER ALMIYORSA: Yönergede “Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanmış ortaöğretim kurumları haftalık ders çizelgesinde yer alan dersler” ifadesi var. Bu durumda hafta sonları ya da ders saatleri dışında bu dersleri veren tüm okullar AP derslerini ders çizelgesinde yer verip, bunu onaylatıp sonra mı bu programları yapabilecekler?

BÜTÜN OKULLAR SINAV MERKEZİ Mİ OLACAK? Yine soru işaretlerinden birisi de AP dersleri veren özel okulların tümünün birer sınav merkezi olup olmayacağı. Bunun dayanağı da özel okullara gönderilen “toplu sınavlar” başlıklı yazıda “sadece kendi öğrencilerine” ifadesinin bu sonuca ulaşılmasına neden olması.

Şöyle ki; öğrenci bir başka okuldan ya da kurslardan AP derslerini alsa da College Board tarafından bu sınavları düzerlemekle yetkilendirilmiş sınav merkezi olan bir özel okula ya da devlet okuluna gidip bu sınavlara girebiliyordu. Ancak özel okul öğrencileri bundan sonra sadece kendi okullarındaki sınavlara katılabilecek. Bu durumda da AP uygulayan her okul sınav merkezi olmak zorunda kalıyor.

DEVLET OKULLARINI KAPSAMIYOR: Şimdilik bu kural devlet okullarını kapsamıyor. Devlet okullarında da AP veren her okul sınav merkezi değil ama öğrenciler sınav merkezi olan bir başka devlet okulunda sınava girmeye devam edebilecek.

Ama burada da bir soru var; okulunda AP dersi olmayan ve başka bir kurstan bu dersi alan öğrenci sınav merkezi olan bir devlet ya da özel okulda sınava girebilecek mi?

Kimbilir belki de önümüzdeki dönemlerde MEB, kendi bir merkez kurup tüm öğrencileri de burada sınava alabilir mi?